انتخاب بین فیتینگ ۱/۲، ۳/۴ و ۱ اینچ ظاهراً ساده است، اما یک عدد اشتباه کافی است تا مخزن نشتی بدهد، پمپ هوا بکشد، آب با فشار پایین وارد مخزن شود یا مجبور شوید قطعه را پس بدهید. مشکل اینجاست که عدد روی فیتینگ، قطر واقعی آن نیست و با سوراخ مخزن هم یکی نمی‌شود. در این مقاله ساده توضیح می‌دهیم سایز فیتینگ یعنی چه، سه سایز رایج چه تفاوتی دارند و بر اساس کاربرد، شناور، لوله‌کشی و دبی پمپ کدام را بخرید.
سایز فیتینگ یعنی چه؟ (توپیچ و روپیچ)
اگر تعریف کلی فیتینگ را می‌خواهید، ابتدا مقاله‌ی فیتینگ چیست را بخوانید. اینجا فقط همان بخشی را مرور می‌کنیم که برای انتخاب سایز لازم است.
رزوه‌ی داخلی (توپیچ) و بیرونی (روپیچ)
رزوه‌ی بیرونی (روپیچ) روی بدنه‌ی خود فیتینگ است؛ همان قسمتی که از سوراخ مخزن رد می‌شود و با مهره از آن طرف محکم می‌شود. رزوه‌ی داخلی (توپیچ) داخل مهره یا سر دیگر فیتینگ است و لوله، شیر یا شناور به آن بسته می‌شود. هنگام خرید باید هر دو سمت را در نظر بگیرید: سایز روپیچ تعیین می‌کند چه سوراخی لازم است و سایز توپیچ تعیین می‌کند چه قطعه‌ای به آن وصل می‌شود.
چرا عدد سایز با قطر سوراخ مخزن یکی نیست؟
عددهای ۱/۲، ۳/۴ و ۱ اینچ سایز اسمی رزوه هستند و از استاندارد لوله گرفته شده‌اند. قطر واقعی رزوه‌ی بیرونی از این اعداد بزرگ‌تر است. برای نمونه قطر بیرونی روپیچ ۱/۲ اینچ حدود ۲۵ میلی‌متر و ۳/۴ اینچ حدود ۳۳ میلی‌متر است. برای سوراخ هم باید کمی بزرگ‌تر از قطر روپیچ گردبر بگیرید تا فیتینگ راحت جا برود و واشر درست بنشیند. پس نمی‌شود «سوراخ سه‌چهارم اینچ» ایجاد کرد؛ باید به قطر واقعی روپیچ نگاه کرد.
مدل‌های دو سایزه (مثل «۳/۴ در ۱»)
بعضی فیتینگ‌ها دو سایز دارند: مثلاً روپیچ ۳/۴ و توپیچ ۱ اینچ یا برعکس. این مدل‌ها وقتی به کار می‌آیند که سوراخ مخزن یک سایز باشد و لوله یا شیر سایز دیگری. نمونه‌اش فیتینگ ۳/۴ در ۱ است که برای همین ناهماهنگی طراحی شده است. هنگام خرید حتماً توضیح محصول را بخوانید تا بدانید عدد اول مربوط به کدام سمت است. ( فیتینگ‌های گروه تولیدی صنعتی امید از این نوع هستند )
مقایسه‌ی سریع سه سایز
جدول زیر خلاصه‌ی تفاوت فیتینگ ۱/۲ (1.2)، ۳/۴ (3/4) و ۱ اینچ است. قطرها تقریبی و بر اساس رزوه‌ی استاندارد هستند.
|
سایز |
قطر روپیچ (تقریبی) | کاربرد | دبی | مناسب برای | نکته |
|
۱/۲ اینچ (1/2) |
حدود ۲۵ میلی‌متر |
ورودی مخازن کوچک، شناور کم‌دبی |
کم |
مخزن‌های کوچک، مصارف سبک |
برای مکش پمپ پرقدرت کوچک است |
|
۳/۴ اینچ (3/4 یا ۳.۴) |
حدود ۳۳ میلی‌متر |
ورودی، خروجی، سرریز، تخلیه |
متوسط تا خوب |
مخزن خانگی و ساختمانی |
رایج‌ترین و پرفروش‌ترین سایز |
| ۱ اینچ (1) | حدود ۴۱ میلی‌متر | خروجی اصلی، مکش پمپ، مخازن بزرگ | بالا | مخازن بزرگ و پمپ‌های پرقدرت |
سوراخ و گردبر بزرگ‌تر لازم دارد |
فیتینگ ۱/۲ اینچ: کوچک‌ترین سایز کاربردی
کاربرد
فیتینگ ۱/۲ اینچ برای جاهایی است که آب زیادی رد نمی‌شود: ورودی مخازن کوچک، اتصال شناور کم‌دبی، مخزن‌های کمکی، سیستم‌های آبیاری سبک و تانک‌های کوچک ذخیره. قیمت و اندازه‌ی کوچک‌تر باعث می‌شود نصب آن ساده باشد و سوراخ کوچکی هم لازم داشته باشد.
محدودیت‌ها
دهانه‌ی کوچک مسیر آب را محدود می‌کند. اگر آن را روی خروجی مکش یک پمپ پرقدرت بگذارید، پمپ نمی‌تواند آب کافی بگیرد و صدا، افت فشار و حتی آسیب به پمپ پیش می‌آید. اگر هم قرار است مخزن با دبی زیاد پر شود، ۱/۲ اینچ کند عمل می‌کند. برای مصرف خانگی معمولی معمولاً باید سراغ سایز بالاتر بروید.
مشاهده‌ی محصول: فیتینگ ۱/۲ برنجی در دسته فیتینگ مخزن برنجی
فیتینگ ۳/۴ اینچ: چرا پرفروش‌ترین سایز است؟
اگر مجبور باشید فقط یک سایز را انتخاب کنید، در اکثر پروژه‌های خانگی و ساختمانی فیتینگ ۳/۴ اینچ (۳/۴، 3/4 یا همان «سه‌چهارم») انتخاب منطقی است. دلیل پرفروش بودنش یک عامل نیست؛ چند مزیت با هم جمع شده‌اند.
تعادل دبی و هزینه
فیتینگ ۳/۴ دبی کافی برای مخزن‌های خانگی، مخازن پلی‌اتیلن و ذخیره‌های ساختمانی دارد، بدون اینکه مثل ۱ اینچ سوراخ بزرگ و قطعه‌ی گران‌تر بخواهد. از ۱/۲ اینچ مسیر بازتری برای آب دارد و پر شدن مخزن را سریع‌تر می‌کند. به همین دلیل بیشتر تعمیرکارها و نصابان اول سراغ همین سایز می‌روند.
هم‌خوانی با شیر فلوتر ۳/۴
بیشتر شیرهای فلوتر رایج در بازار با رزوه‌ی ۳/۴ اینچ ساخته می‌شوند. وقتی فیتینگ و فلوتر هم‌سایز باشند، به تبدیل و قطعه‌ی اضافه نیازی نیست و نقاط نشتی کمتر می‌شود. اگر نمی‌دانید فلوتر چطور کار می‌کند، شیر فلوتر چیست را ببینید.
تطابق با لوله‌کشی ساختمان
لوله‌کشی بسیاری از ساختمان‌ها و انشعاب‌های داخلی با سایز ۳/۴ اینچ اجرا می‌شود. با انتخاب فیتینگ ۳/۴ لازم نیست برای رسیدن به لوله از تبدیل‌های متعدد استفاده کنید. هر تبدیل یک نقطه‌ی احتمالی نشتی و کاهش سطح مقطع است.
ورودی و خروجی با یک سایز
با فیتینگ ۳/۴ می‌توانید هم ورودی و هم خروجی، و در بسیاری از مخزن‌ها سرریز و تخلیه را با یک سایز تهیه کنید. این یعنی یک نوع واشر، یک نوع گردبر و موجودی ساده‌تر در انبار. برای فروشنده‌ها و پیمانکارها که عمده می‌خرند، یکدست بودن سایز مزیت بزرگی است.
مشاهده‌ی محصول: فیتینگ ۳/۴ اینچ برنجی امید
فیتینگ ۱ اینچ: برای دبی بالا
خروجی اصلی و مکش پمپ
فیتینگ ۱ اینچ برای وقتی است که مسیر آب باید باز و پرحجم باشد: خروجی اصلی مخازن بزرگ، مسیر مکش پمپ‌های پرقدرت و مخزن‌های صنعتی یا کشاورزی. پمپ در مسیر مکش به دهانه‌ی کافی نیاز دارد؛ هر قدر دهانه تنگ‌تر باشد، پمپ سخت‌تر کار می‌کند.
سوراخ بزرگ‌تر، گردبر بزرگ‌تر
قطر روپیچ ۱ اینچ حدود ۴۱ میلی‌متر است، پس سوراخ بزرگ‌تری لازم دارید و گردبر مناسب باید هم‌اندازه‌ی همین قطر باشد. دیواره‌ی مخزن‌های نازک ممکن است برای این اندازه ضعیف باشد؛ در این حالت از واشر پهن و مهره‌ی مناسب استفاده کنید تا فشار روی دیواره پخش شود.
مشاهده‌ی محصول: فیتینگ ۱ اینچ برنجی امید
کدام سایز را بخریم؟ راهنمای انتخاب
بر اساس کاربرد (ورودی، خروجی، سرریز، تخلیه)
- ورودی: برای مخزن‌های کوچک ۱/۲ اینچ و برای بیشتر مخزن‌های خانگی ۳/۴ اینچ.
- خروجی: معمولاً ۳/۴ اینچ؛ اگر پمپ پرقدرت دارید ۱ اینچ.
- سرریز: حداقل هم‌اندازه‌ی ورودی، چون باید آب اضافه را سریع تخلیه کند.
- تخلیه: ۳/۴ اینچ برای تخلیه‌ی سریع‌تر و کاهش گرفتگی.
بر اساس سایز شناور یا لوله‌ی متصل
سایز فیتینگ را باید با قطعه‌ای که به آن وصل می‌شود هماهنگ کنید. شناور ۳/۴ یعنی فیتینگ ۳/۴، و لوله‌ی ۱ اینچ یعنی فیتینگ ۱ اینچ یا مدل دو سایزه. اگر سایزها یکی نباشند، فیتینگ دو سایزه‌ی ۳/۴ در ۱ از تبدیل جداگانه بهتر است.
بر اساس حجم مخزن و دبی پمپ
به‌طور کلی هر چه مخزن بزرگ‌تر و پمپ قوی‌تر، سایز فیتینگ باید بالاتر باشد. برای مخزن‌های کوچک و مصارف سبک ۱/۲، برای مخزن‌های خانگی تا ساختمانی ۳/۴ و برای مخزن‌های بزرگ یا پمپ‌های قوی ۱ اینچ. اگر بین دو سایز مردد هستید، سایز بالاتر امن‌تر است، چون دهانه‌ی بزرگ‌تر مشکلی ایجاد نمی‌کند ولی دهانه‌ی کوچک‌تر ایجاد می‌کند.
چک‌لیست ۵ مورد قبل از خرید
- کاربرد فیتینگ مشخص است (ورودی، خروجی، سرریز یا تخلیه).
- سایز شناور یا لوله‌ی متصل را بررسی کرده‌اید.
- دهانه‌ی ورودی پمپ را اندازه گرفته‌اید.
- گردبر هم‌اندازه‌ی قطر روپیچ دارید.
- ضخامت دیواره‌ی مخزن با نوع واشر و مهره هماهنگ است.
اشتباهات رایج در انتخاب سایز فیتینگ
- انتخاب سایز کوچک‌تر از دهانه‌ی پمپ: مسیر مکش تنگ می‌شود و پمپ هوا می‌کشد یا داغ می‌کند.
- نخریدن گردبر هم‌اندازه‌ی روپیچ: سوراخ تنگ یا گشاد می‌شود و یا نشتی دارد یا فیتینگ جا نمی‌رود.
- ناهماهنگی با شناور: خرید فیتینگ ۱/۲ برای شناور ۳/۴ و ناچار شدن به تبدیل‌های اضافه.
- اشتباه گرفتن عدد سایز با قطر واقعی: ۳/۴ اینچ حدود ۱۹ میلی‌متر نیست؛ قطر رزوه بیشتر است.
- فراموش کردن واشر و مهره‌ی مناسب: حتی فیتینگ درست هم بدون آب‌بندی خوب نشتی می‌دهد.
سوالات متداول
فیتینگ ۳/۴ و ۱/۲ چه فرقی دارند؟
فیتینگ ۳/۴ قطر و دهانه‌ی بزرگ‌تری دارد و دبی بیشتری عبور می‌دهد. ۱/۲ برای مصارف سبک و مخزن‌های کوچک است و ۳/۴ برای مخزن‌های خانگی و ساختمانی. قیمت ۳/۴ کمی بالاتر است، اما در بیشتر موارد ارزشش را دارد.
فیتینگ ۳/۴ اینچ برای ورودی و خروجی مناسب است؟
بله. برای بیشتر مخزن‌های خانگی و ساختمانی، فیتینگ ۳/۴ هم برای ورودی و هم برای خروجی مناسب است. فقط اگر پمپ بسیار قدرتمند دارید یا مخزن بزرگ صنعتی است، برای مکش ۱ اینچ را در نظر بگیرید.
گردبر فیتینگ ۳/۴ چه سایزی لازم است؟
با قطر روپیچ حدود ۳۳ میلی‌متر، معمولاً گردبر ۳۳ تا ۳۴ میلی‌متر مناسب است. برای اطمینان قبل از سوراخ‌کاری، قطر روپیچ فیتینگ را با کولیس اندازه بگیرید و گردبر را کمی بزرگ‌تر انتخاب کنید.
آیا می‌توان فیتینگ ۱/۲ را روی ورودی ۳/۴ نصب کرد؟
بدون تبدیل، نه؛ رزوه‌ها هم‌اندازه نیستند. با تبدیل می‌شود، اما دبی همان‌قدر محدود می‌ماند که ۱/۲ اجازه می‌دهد و نقطه‌ی نشتی جدیدی اضافه می‌شود. بهتر است سایز درست را بخرید.
سایز فیتینگ را چطور اندازه بگیریم؟
قطر بیرونی رزوه‌ی روپیچ را با کولیس بگیرید و با جدول بالا مقایسه کنید: حدود ۲۵ میلی‌متر یعنی ۱/۲، حدود ۳۳ یعنی ۳/۴ و حدود ۴۱ یعنی ۱ اینچ. روی بسیاری از فیتینگ‌ها هم سایز حک شده است.
جمع‌بندی
اگر بخواهیم ساده بگوییم: ۱/۲ اینچ برای مخزن‌های کوچک، ۳/۴ اینچ برای بیشتر نیازهای خانگی و ساختمانی و ۱ اینچ برای دبی بالا و مکش پمپ‌های قوی است. اگر هنوز مطمئن نیستید، ۳/۴ امن‌ترین انتخاب است؛ فقط پیش از خرید سایز شناور، لوله و دهانه‌ی پمپ را چک کنید.
برای خرید به‌صورت عمده یا پروژه‌ای، از دکمه‌ی استعلام قیمت در بالای سایت استفاده کنید و همه‌ی مدل‌ها را در دسته‌بندی فیتینگ ببینید.
