برای کنترل سطح آب در مخزن، دو راه اصلی وجود دارد: شیر فلوتر مکانیکی و فلوتر برقی. هر دو سطح آب را حس می‌کنند، اما کارشان یکی نیست. فلوتر مکانیکی خودش جلوی ورود آب را می‌بندد. فلوتر برقی فقط یک فرمان الکتریکی می‌دهد و بستن مسیر آب بر عهده پمپ یا شیر برقی است.
انتخاب اشتباه بین این دو می‌تواند به سرریز شدن مخزن، روشن ماندن بی‌دلیل پمپ یا هزینه اضافی نصب منجر شود. در این مقاله طرز کار هر دو، تفاوت‌ها، مزایا و معایب و بهترین کاربرد هر کدام را مرور می‌کنیم.
در این مقاله می‌خوانید
- شیر فلوتر مکانیکی چیست و چگونه کار می‌کند؟
- فلوتر برقی چیست؟
- جدول مقایسه شیر فلوتر مکانیکی و برقی
- مزایا و معایب شیر فلوتر مکانیکی
- مزایا و معایب فلوتر برقی
- کدام را انتخاب کنیم؟
- نکات ایمنی و نصب
- جمع‌بندی
- سوالات متداول
شیر فلوتر مکانیکی چیست و چگونه کار می‌کند؟
شیر فلوتر مکانیکی که در بازار به آن «شناور» هم می‌گویند، شیری است که سطح آب مخزن را بدون برق و بدون دخالت انسان کنترل می‌کند. این شیر مستقیماً روی لوله ورودی آب نصب می‌شود و خودش مسیر آب را باز و بسته می‌کند.
شیر فلوتر مکانیکی چگونه کار می‌کند؟
طرز کار آن بر پایه نیروی شناوری (قانون ارشمیدس) است:
- وقتی آب مصرف می‌شود: توپی پایین می‌آید، اهرم مسیر ورود آب را باز می‌کند و مخزن پر می‌شود.
- وقتی مخزن پر می‌شود: توپی بالا می‌آید و اهرم به مکانیزم آب‌بندی فشار می‌آورد. با رسیدن آب به سطح تنظیم‌شده، مسیر ورود آب کاملاً بسته می‌شود.
اجزای اصلی شیر فلوتر مکانیکی
- بدنه: بخشی که به لوله آب وصل می‌شود. جنس برنج در برابر زنگ‌زدگی، رسوب و نوسان دما مقاوم است و رزوه محکم‌تری دارد.
- شناور (توپی): قطعه‌ای که روی آب می‌ایستد و با تغییر سطح آب جابه‌جا می‌شود.
- اهرم: نیروی بالا آمدن توپی را به بخش قطع‌کننده منتقل می‌کند.
- واشر و قطعات آب‌بندی: جریان آب را کاملاً مسدود می‌کنند.
همچنین ببینید : آموزش نصب فیتینگ روی مخزن آب + ویدئو
برای آشنایی بیشتر با ساختار این قطعه، مقاله «شیر فلوتر چیست؟» را بخوانید.
فلوتر برقی چیست؟
فلوتر برقی یا شناور برقی، یک سوئیچ شناور است. با بالا و پایین رفتن سطح آب، کنتاکتی داخل آن وصل یا قطع می‌شود. این کنتاکت معمولاً مدار برق پمپ آب یا شیر برقی را کنترل می‌کند.
فلوتر برقی شیر نیست؛ سوئیچ است
در ظاهر اسم «شیر فلوتر برقی» مثل یک شیر تک‌قطعه به نظر می‌رسد، اما فلوتر برقی خودش جریان آب را نمی‌بندد. فقط فرمان می‌دهد. برای بستن جریان باید به یکی از این دو وصل شود:
- پمپ آب: فلوتر مدار پمپ را قطع و وصل می‌کند.
- شیر برقی (سولنوئید): با پر شدن مخزن، برق شیر قطع می‌شود و ورود آب متوقف می‌شود.
بنابراین «شیر فلوتر برقی» در عمل یک مجموعه است: فلوتر برقی به‌علاوه شیر برقی یا پمپ.
فلوتر برقی چگونه کار می‌کند؟
- سطح آب بالا می‌آید: فلوتر هم بالا می‌آید و با رسیدن به بالاترین سطح مخزن، مدار را قطع می‌کند. پمپ خاموش می‌شود یا شیر برقی بسته می‌شود.
- سطح آب پایین می‌آید: با مصرف آب، فلوتر پایین می‌آید و مدار را دوباره وصل می‌کند تا پمپ روشن شود یا شیر برقی باز شود.
فلوتر برقی علاوه بر پر شدن مخزن، می‌تواند از کار کردن پمپ بدون آب هم جلوگیری کند، چون با پایین رفتن بیش از حد آب، پمپ را خاموش می‌کند. این برای حفظ عمر پمپ اهمیت دارد.
مدل‌های متنوع و کاربرد
فلوترهای برقی معمولاً با کابل برق عرضه می‌شوند و بسته به نحوه سیم‌کشی، برای پر کردن یا تخلیه مخزن قابل استفاده‌اند. کاربرد رایج آن‌ها مخازن بزرگ، مخازن افقی و مصارف صنعتی است.
تفاوت شیر فلوتر مکانیکی و برقی
|
ویژگی |
شیر فلوتر مکانیکی | فلوتر برقی |
|
ماهیت |
شیر؛ خودش مسیر آب را می‌بندد |
سوئیچ؛ فقط فرمان قطع و وصل می‌دهد |
|
نیاز به برق |
ندارد |
دارد |
|
نحوه کنترل آب |
مستقیم، با اهرم و واشر |
غیرمستقیم، از طریق پمپ یا شیر برقی |
|
تجهیزات جانبی |
نیاز ندارد |
شیر برقی، پمپ یا کنتاکتور |
|
نصب |
ساده |
نیازمند سیم‌کشی |
|
هزینه |
کمتر | بیشتر |
|
دقت تشخیص سطح |
کافی برای مخازن معمولی | بیشتر |
|
محل نصب |
روی لوله ورودی مخزن |
داخل مخزن، متصل به مدار برق |
| ایمنی | ریسک الکتریکی ندارد |
نیازمند رعایت اصول ایمنی برق |
| کاربرد رایج | مخزن خانگی، کولر آبی، منبع انبساط |
مخازن بزرگ، کنترل پمپ، مصارف صنعتی |
مزایا و معایب شیر فلوتر مکانیکی
مزایا
- بدون نیاز به برق کار می‌کند و با قطع برق هم از کار نمی‌افتد.
- نصب آسان دارد.
- هزینه کمتری دارد.
- ساختار ساده‌ای دارد و قطعات یدکی مثل توپی جداگانه قابل تعویض هستند.
- نسخه تمام برنجی در برابر زنگ‌زدگی، ضربه، فشار بالا و نوسان دما مقاوم است.
معایب
- ممکن است مشکلاتی مثل قطع نشدن آب پیش بیاید. معمولاً دلیلش خرابی واشر، سوراخ شدن توپی یا تنظیم نبودن اهرم است.
- در آب سخت، رسوب می‌تواند اهرم را گیر بیندازد.
- با فشار بالای آب، به اهرم قوی‌تر و توپی بزرگ‌تر نیاز دارد.
- فقط جریان ورودی را کنترل می‌کند و نمی‌تواند پمپ را خاموش کند. ( با استفاده از قطع کن ( Set Control ) می‌توان با گذاشتن یک سوئیچ سر راه پمپ از این اتفاق پیشگیری کرد )
همچنین بخوانید : شیر کولری چیست ؟
مزایا و معایب فلوتر برقی
مزایا
- می‌تواند پمپ را به‌موقع خاموش و روشن کند و از کار کردن پمپ بدون آب جلوگیری کند.
- در مقایسه با نوع مکانیکی، دقت بیشتری در تشخیص سطح آب دارد.
- برای مخازن بزرگ و کاربردهای صنعتی مناسب است.
- در مدارهای خودکار قابل ترکیب با شیر برقی و کنترلر است.
معایب
- بدون برق کار نمی‌کند.
- هزینه خرید و نصب بیشتری دارد.
- نیازمند سیم‌کشی و گاهی تجهیزات جانبی است.
- ترکیب آب و برق مراقبت بیشتری می‌خواهد و نصب باید اصولی باشد.
کدام را انتخاب کنیم؟
برای مخزن خانگی، کولر آبی و منبع انبساط
وقتی فقط باید ورود آب به مخزن کنترل شود، شیر فلوتر مکانیکی انتخاب منطقی‌تر است. نصب ساده، هزینه کم، بی‌نیازی از برق و عمر طولانی از دلایل اصلی آن است. برای مخازن آب ساختمان و آب کولر، مدل تمام برنجی بهترین گزینه است. سایز شیر باید با لوله ورودی مخزن یکی باشد، مثلاً ۱/۲ یا ۱ اینچ.
برای مخازن بزرگ و کنترل پمپ
اگر هدف خاموش و روشن کردن خودکار پمپ باشد، فلوتر برقی لازم است، چون شیر مکانیکی چنین فرمانی نمی‌دهد. در مخازن بزرگ یا کاربردهای صنعتی هم اغلب مدار برقی انتخاب می‌شود.
استفاده هم‌زمان از هر دو
این دو لزوماً جایگزین هم نیستند. در بعضی سیستم‌ها شیر فلوتر مکانیکی روی ورودی مخزن نصب می‌شود و فلوتر برقی محافظ پمپ است. حتی اگر مدار برقی خراب شود، شیر مکانیکی باز هم جلوی سرریز شدن را می‌گیرد.
همچنین بخوانید : فیتینگ چیست ؟ کاربردها و ویژگی‌ها
نکات ایمنی و نصب
- فلوتر برقی را فقط با نصب اصولی و توسط فرد آشنا به برق استفاده کنید.
- از عایق بودن کابل و بدنه فلوتر مطمئن شوید.
- طول کابل و نحوه سیم‌کشی را متناسب با مخزن انتخاب کنید.
- محل نصب فلوتر را طوری تنظیم کنید که به دیواره مخزن یا لوله‌ها گیر نکند.
- برای شیر مکانیکی از فیتینگ مناسب استفاده کنید. فیتینگ و شیر هر دو بهتر است برنجی باشند تا اتصال محکم و بدون نشتی بماند.
جمع‌بندی
شیر فلوتر مکانیکی یک شیر است که بدون برق، مسیر آب را باز و بسته می‌کند. شیر فلوتر هزینه نصب پایین و راه‌اندازی ساده‌ای دارد. فلوتر برقی یک سوئیچ است که با فرمان الکتریکی، پمپ یا شیر برقی را کنترل می‌کند. برای مخازن خانگی، کولر آبی و منبع انبساط، شیر فلوتر مکانیکی ساده‌تر، ارزان‌تر و مطمئن‌تر است. برای کنترل پمپ و مخازن بزرگ، مخازن دارای مواد شیمیایی، صنعتی یا استرلیزه فلوتر برقی کاربرد دارد.
گروه تولیدی صنعتی امید، تولیدکننده شیر فلوتر تمام برنجی در ۶ سایز از ۱/۲ تا ۲ اینچ، برای مخزن آب، کولر و منبع انبساط است. اگر در انتخاب سایز مطمئن نیستید، با کارشناسان ما تماس بگیرید.
سوالات متداول
آیا فلوتر برقی می‌تواند جای شیر فلوتر مکانیکی را بگیرد؟
نه همیشه. فلوتر برقی خودش آب را نمی‌بندد و برای این کار به شیر برقی یا پمپ نیاز دارد. اگر فقط می‌خواهید ورود آب به مخزن قطع شود، شیر مکانیکی کافی است.
شیر فلوتر مکانیکی به برق نیاز دارد؟
خیر. با نیروی شناوری و اهرم کار می‌کند و حتی هنگام قطع برق عملکرد دارد.
کدام نوع ارزان‌تر است؟
شیر فلوتر مکانیکی معمولاً ارزان‌تر است، چون به تجهیزات جانبی و سیم‌کشی نیاز ندارد.
فلوتر برقی چه کمکی به پمپ می‌کند؟
با پایین رفتن بیش از حد آب، پمپ را خاموش می‌کند و از کار کردن بدون آب جلوگیری می‌کند. با بالا آمدن سطح آب هم مدار را مطابق سیم‌کشی قطع یا وصل می‌کند.
چرا شیر فلوتر مکانیکی آب را قطع نمی‌کند؟
معمولاً به‌دلیل خرابی واشر آب‌بندی، سوراخ شدن توپی و پر شدن آن از آب، یا تنظیم نبودن اهرم است.
آیا می‌شود فقط توپی شیر فلوتر را عوض کرد؟
بله. توپی ۱/۲، ۳/۴ و ۱ اینچ و سایزهای بالاتر به‌صورت یدکی جداگانه موجود است.
برای مخزن آب ساختمان کدام بهتر است؟
برای کنترل ورودی آب، شیر فلوتر تمام برنجی گزینه‌ای بادوام و ساده است. اگر پمپ هم باید خودکار خاموش و روشن شود، فلوتر برقی کنار آن به کار می‌آید. ( یا می‌توان با هزینه کمتر یک ست کنترل ( قطع‌کن ) را تعبیه کرد تا در صورت نیاز پمپ را خاموش یا روشن کند )
